سلام. گویا این روزهای آخر سفر بنزین ما هم دارد تمام می شود که اینقدر بی نظم می نویسیم.دیشب به اردبیل رسیدیم .

و قبل از رسیدن به اردبیل به شهر توریستی سرعین سری زدیم. شهر سیاحتی سرعین در 25 کیلومتری اردبیل در دامنه کوه سبلان واقع شده و به علت چشمه های آب معدنی فراوان، مشهور شده است. سرعین دارای ده ها چشمه آب گرم معدنی می باشد که از کوه سبلان سرچشمه می گیرند. چشمه های آب معدنی معروفی از قبیل گاومیش گلی، بش باجیلار، مجتمع آب درمانی سبلان و... در این شهر واقع شده است. من چند سال پیش اینجا آمده بودم اما آن سرعین با این سرعین که من دیدم زمین تا آسمان فرق می کرد. خیلی خوب توسعه یافته هر چند که شلوغی  ، کمی آن را بی نظم جلوه می دهد.

سرعین در فرهنگ لغت فارسی به معنای سرچشمه می باشد. در ادوار گذشته از این منطقه به نام های ساری قیه، سارقین، سرائین و سرقین یاد شده است.

آب و هوای دلپذیر و معتدل اولین جاذبه ای است که به نظر آنوبانینی قبل و بعد از ورود به شهر و منطقه سرعین، گردشگران از آن بهره مند می شوند و از عمده ترین دلایل روی آوردن گردشگران به این منطقه می باشد. به نظر آنوبانینی این شهر در زمینه توریسم درمانی رتبه نخست را در کشور دارا بوده و لازم است در نقاط دیگر کشور نیز با الگو برداری از این شهر توجه ویژه به مناطقی که از لحاظ محیطی دارای چشمه های آب گرم هستند صورت گیرد؛ زیرا گردشگری درمانی از مواردی است که حتی خانواده هایی با منابع مالی ضعیف تر نیز مایل به انجام آن هستند.

منافعی که آب های معدنی برای ناراحتی پوستی، دردهای مفصلی و... دارند می تواند دلیل خوبی برای مسافرت خانواده هایی باشند که مشکلاتی در این زمینه دارند. به جز آب گرم توریسم درمانی در مناطق دیگری همچون دریاچه ارومیه نیز دیده می شود که مردم از گل و لای و آب آن برای منافع درمانی استفاده می نمایند؛ به طور کلی این جنبه از گردشگری در کشور می تواند به خوبی رشد و گسترش پیدا کند و در صورت توجه کافی آینده بسیار خوبی برای آن پیش بینی می شود.
خوشبختانه بهداشتی شدن چشمه های آب گرم نیز کمک بسیار زیادی در جذب گردشگر به سرعین کرده است. بیشتر چشمه های آب معدنی منطقه اکنون به صورت استخرهای سرپوشیده و با امکانات کامل درآمده که غالبا به صورت دو سانس هم برای آقایان و هم برای خانم ها فعالیت می نمایند.

 آب چشمه ها حاوی املاح معدنی گوناگون بوده و pH آنها کمی اسیدی است. آب چشمه ها غالبا کدر و شبیه به آب هایی است که کمی گل آلود شده اند. بیشتر آب های داخل شهر در محدوده دمایی کمی بالاتر از 40 درجه سانتیگراد بوده و در بدو ورود به استخر داغ به نظر می آید. در غالب ایام سال استخرها شلوغ بوده به نحوی که در بعضی استخر های معروفتر حتی ممکن است در هر متر مربع چند نفر در حال شنا باشند.

شهر سرعین مانند سایر نقاط این منطقه دارای تابستان های خنک و دلپذبر و زمستان های سرد و پر برف است. البته سرمای هوا مانع از ورود گردشگران به این منطقه نمی شود و گرمای طبیعی آب های معدنی عاملی برای افزایش جذابیت مسافرت زمستانی به سرعین است. علاوه بر این وجود پیست اسکی الوارس سبلان عامل دیگری برای افزایش جذابیت گردشگری این شهر است.

عسل و سرشیر معروف ترین محصول و سوغاتی مناطق اطراف سبلان و به خصوص سرعین می باشد. دامنه ها و کوهپایه های حوالی سبلان به لحاظ تنوع گیاهی و ویژگی های اقلیمی، استعداد فوق العاده ای برای تولید عسل و زنبور داری دارد. بهترین نوع عسل در دامنه های پوشیده از سنبل، ریحان، پونه و گون سبلان تولید می شود و به سبب مرغوبیت شهرت  بسیاری پیدا کرده است.

 آش دوغ سرعین نیز بسیار معروف است؛ بعید است که گردشگری به این منطقه مسافرت کند و دست کم یکبار از این غذای محلی نخورده و لذت نبرد. کباب های محلی این منطقه نیز بسیار معروف و مورد علاقه گردشگران است. این شهر با داشتن هتل ها و مهمانپذیرهای متعدد؛ دارای امکانات بسیار مناسب برای اقامت میهمانان بوده و در مقایسه با سایر نقاط گردشگری کشور به نظر می آید تسهیلات توریستی بسیار مناسبی در این شهر تهیه دیده شده است. گرچه با وجود این امر در تابستان استقبال بسیار زیاد ایرانگردانی که بسیاری از آنان برای استفاده از خواص درمانی آب گرمها به سرعین سفر کرده اند ممکن است نیاز بیشتر به امکانات را نیز یاد آور شوند.

به سوی اردبیل حرکت کردیم شب را در پارکی که اسمش را نمی دانم چادر زدیم و حدود ساعت نه صبح دوشنبه  بعد از خوردن صبحانه سبک  ، به سوی مقبره این آقای شیخ صفی حرکت کردیم. حتما می دانید که این آقا در حدود هفتصد سال پیش تئورسین مسلکی شد که بعد ها توسط صفویان به حکومت راه یافت و هنوز که هنوز است روحانیت از این مسلک استفاده می کند. بد نیست توجه کنید که شیخ صفی الدین اردبیلی از اجداد خاندان سلسله ایرانی و شیعه مذهب صفوی بود که درسال 650 هجری قمری متولد شده است.

بقعه شیخ صفی، عکس از کمال ناعمی

 
بقعه شیخ صفی، تالار چینی‌خانه، عکس از کمال ناعمی

شیخ صفی به دین داری و پاک دامنی معروف بوده به طوری که مخالفان خاندان صفی هم وی را با این ویژگی می شناختند. شیخ صفی الدین اردبیلی، نیای بزرگ صفویان؛ هشتمین نسل از تبار فیروزشاه زرینکلاه بود. فیروزشاه از بومیان ایرانی و کردتبار بود که در منطقه مغان نشیمن گرفته بود. زبان مادری شیخ صفی الدین، تاتی بود و اشعار تاتی او امروزه در دست است. تاتی یکی از زبان های ایرانی و زبان بومی آذربایجان بوده است.

شیخ صفی در سال 735 هجری قمری، فوت شده و آرامگاهش در نزدیکی خانقاه و محل سکونت وی است. بناهای این مجموعه، از زیباترین آثار تاریخی اسلامی ایران در عصر صفوی بوده و یکی از آثار باستانی مهم کشور به شمار می رود. این بنا در سال 735 هجری قمری توسط شیخ صدرالدین موسی فرزند شیخ صفی بنا شده و در طول زمان و به ویژه در دوران حکومت صفوی مورد احترام شاهان صفوی بوده است.

این مجموعه شامل بخش های اصلی زیر است؛ مقبره شیخ صفی (گنبد الله الله)، آرامگاه شاه اسماعیل اول، عمارت چینی خانه، مسجد جنت سرا، تالار دارالحفاظ، دارالحدیث، صحن اصلی، محوطه شهیدگاه، خانقاه یا چله خانه و حیاط باغ.
گنبد الله الله بنای استوانه ای شکل است که پس از مرگ شیخ صفی بنا شد. این مقبره از داخل به شکل هشت گوش منظم است که داخل آن با نقاشی هایی از گیاهان مزین شده است. در این قسمت صندوق قبر نفیس چوبی قرار دارد که با منبت کاری، خاتم کاری و کتیبه هایی از ثلث و رقاع آراسته گردیده است.

آرامگاه شاه اسماعیل اول از بناهای بقعه کوچک تر و بسیار زیباست. وجود گنبدهای تذهیب و کتیبه های گچ بری و صندوق قبر خاتم کاری و منبت کاری، آن را به یکی از برجسته ترین دیدنی های این مکان تبدیل کرده است. از دید آنوبانینی چینی خانه از بر جسته ترین شاهکارهای معماری در قرن 11 هجری در شهر اردبیل محسوب می شود. این بنا به شکل اتاق چهار گوش و به قطر 18 متر است که گوشه های آن خوابیده و دارای چند طاق نما است. در مقرنس های توخالی گچی ایوان ها، طاق نماها و شاه نشین ها تعداد زیادی محوطه و طاق های تزئینی به شکل انواع گلدان ها، ابریق ها و ظروف رایج قرن 11 هجری تعبیه شده است. این محوطه جهت قرار دادن چینی های اهدایی به شاه عباس طراحی شده است.

درباره استان اردبیل

اما درباره استان سردسیر اردبیل. باور کنید من در همه جای کشور با پیراهن آستین کوتاه بودم اما وقتی به اردبیل رسیدم از سرما می لرزیدم.

استان اردبیل در شمال غربی فلات ایران، با بیش از 18 هزار و 50 کیلومتر مربع، یک درصد مساحت کل کشور را تشکیل می دهد. این استان از شمال به رود ارس، دشت مغان و بالهارود در جمهوری آذربایجان، از شرق به رشته کوه های طالش و بغرو در استان گیلان، از جنوب به رشته کوه ها، دره ها و جلگه های به هم پیوسته استان زنجان و از غرب به استان آذربایجان شرقی محدود است.

ارتباط استان اردبیل با مرکز کشور از طریق محور اردبیل ـ آستارا (گردنه حیران) و از راه رشت و قزوین به تهران میسر می شود. این استان دارای 6 شهرستان، 16 بخش و 2193 آبادی است. شهرستان های استان اردبیل عبارتند از: اردبیل، بیله سوار، گرمی، خلخال، مشکین شهر و پارس آباد.

 قالی بافی، ورنی بافی و جاجیم بافی که تقریباً منحصر بفرد بوده، در مناطقی همچون مغان و خلخال توسط هنرمندان بافته می شود. بافت گلیم و مسند که کار خاص هنرمندان بخش های نمین و عنبران و گرمی و خلخال است، از صنایع دستی شاخص استان اردبیل به شمار می رود. قالی بافی در استان اردبیل دارای سابقه طولانی است. قالی هایی با گره ترکی و طرح هائی چون هراتی، مشایخی، گلدانی، ظل السلطان و ترنجدار شیخ صفی در این منطقه بافته می شود. بی مناسبت نیست که به قالی معروف اردبیل که شهره خاص و عام شده نیز اشاره ای داشته باشیم.

این قالی مشهور از آن جهت قالی اردبیل نامیده می شود که از مسجدی واقع در مصلی اردبیل که شاه اسماعیل و جد او شیخ صفی الدین (که سلسله صفویه نام خود را از او گرفته) مدفون شده اند، به دست آمده است. این قالی بنا به توصیه "ویلیام موریس" از شرکت "ونیست رابینسون" خریداری شد که شرکت مزبور آن را از شرکت "زیگلر" واقع در تبریز خریده بود.

قالی اردبیل از نظر طرح و بافت یکی از نفیس ترین و مشهورترین قالی های جهان است. از لحاظ تاریخی نیز سند و مدرک مهمی محسوب می شود زیرا دارای تاریخ و امضاء است. از این رو هسته مرکزی گروه قالی های ترنجدان یا سبک مشابه است که با اطمینان کامل می توان آن را متعلق به اواسط قرن شانزدهم دانست. این قالی در سال 1539 میلادی (946 ه. ق.) یعنی در سیزدهمین سال سلطنت پنجاه و دو ساله شاه طهماسب بافته شده است. تار و پود این قالی ابریشم و گره آن فارسی است. قالی اردبیل برخلاف بسیاری دیگر از قالی های مشهور آن زمان طرحی آرام دارد و فاقد تصاویر حیوان و انسان است، چه هدف از بافت قالی استفاده از آن در مکانی مقدس بوده است. این قالی در تبریز و در دربار شاه طهماسب که تبریز را به پایتختی برگزیده بود، در کارگاه های سلطنتی بافته شده است.

مهمترین بناها و مناطق دیدنی مشهور و تاریخی این استان عبارتند از: مسجد جامع اردبیل، آرامگاه شیخ صفی، مقبره شیخ جبرئیل، کلیسای مریم مقدس، دریاچه نئور، دره شیروان و بازار اردبیل؛ آرامگاه شیخ حیدر و قلعه قدیمی مشکین شهر و کوه سبلان. منبع

غروب ، حدود ساعت هفت شب حرکت مان را به سوی استان گیلان آغاز کردیم. این یعنی آخر سفر . بله ما دور ایران را در بیست و دو روز به پایان رساندیم !

"گردنه حیران" حد فاصل محور آستارا و اردبیل از چنان طبیعت زیبا و منحصر به فردى برخوردار است که با دیدن آن مفهوم "آلپ ایران" که به این منطقه اطلاق شده است را متوجه می شویم.

جاده پر از پیچ های تند بود اما گویی من در پیچ های سراسر ایران حسابی چیره دست شده ام. ماشین هم این آخر های سفر دارد بد کار می کند که فکر می کنم از پایان کار دیسک و صفحه کلاچ اش است. به هر صورت به آستارا رسیدیم. باور کنید اشک در چشمان مان حلقه زد وقتی به گیلان خود مان رسیدیم.

آرام ، آرام به سوی رشت رهسپار شدیم. یک شیطنت هم کردیم. چون کمی از برنامه جلو بودیم زنگ زدیم و پدر و مادر من را فرستادیم خانه پدر و مادر رافونه . شب حدود 10 رشت بودیم. اگر بدانید خانواده های مان چقدر خوشحال بودند !

دوستان عزیز. من و رافونه توانستیم در 22 روز به دور ایران بگردیم  و ضمن به دست آودن تجربه ای بس گران ، همه جای ایران را ببینیم. از همه جالب تر اینکه در این مدت هیچ تصادف رانندگی نداشتیم و این برای من یک رکورد است هر چند که تا دل تان بخواهد جریمه شدم.

من و رافونه امروز (سه شنبه) یک روز پس از پایان سفر مان ، به انزلی ، جایی که خانه مان است رسیده ایم و از نو زندگی مان را آغاز کرده ایم ....

به مصداق معروف ، به پایان آمد این دفتر ، حکایت همچنان باقیست ..... من نیز این خانه را با پایان سفر مان ، تعططیل می کنم و امیدوارم در روزهایی نه جندان دور در خانه اصلی ام  (پنجره التهاب) نوشتن را بار دیگر شروع کنم ..... شاد باشید و پاینده .

آرش و رافونه